czorten stupa

Forma architektoniczna buddyjskiej stupy jest podobna w Indiach i Nepalu. Wewnątrz najstarszych stup, wznoszonych już w III w. n.e., przechowywano prochy buddyjskich mistrzów i nauczycieli. Początkowo budowle, choć nierzadko imponowały rozmiarami, prezentowały się raczej skromnie, z czasem zyskały na bogactwie zdobień i skomplikowanej symbolice.

Obecność stup na jakimś terenie była widomą oznaką buddyjskości danych ziem. W Nepalu często stawia się niewielkie stupy nad bramami wejściowymi do wsi. Każdy wchodzący do osady może dzięki nim zostawić złe moce przed wsią, a i uzyskać błogosławieństwo od bóstw przechodząc pod namalowaną na stropie bram mandalą. W niszach wewnątrz stup przechowuje się także malowidła, takie których dotknął już ząb czasu – świętych przedmiotów nie wolno wyrzucać. Stupy budowane są także dla zyskania religijnych zasług.

Sama forma budowli jest ściśle związana z buddyjską kosmologią, odzwierciedla również lamajską ścieżkę do wyzwolenia. Patrząc na stupę z góry dojrzymy, że stupa jest wzniesiona na planie mandali. Patrząc z boku od podstawy ku górze obserwujemy ciąg symbolicznych elementów opisujących drogę do wyzwolenia.

Najsłynniejsze stupy Himalajów to znajdujące się w Kathmandu Svayambunath (na zdjęciu powyżej – początki ok. 460 r. n.e.) i Boddhnath (XVII w.).

Tybetańskim odpowiednikiem stupy, powszechnym w całych Himalajach, jest czorten.