thangka (tanka)

Ogromna większość tanek malowana jest na płótnie bawełnianym, zdarzają się tanki specjalne malowane na płótnie lnianym, jedwabiu, papierze lub, bardzo rzadko, skórze. Płótno naciąga się na drewnianym blejtramie przy pomocy sznurków.
Bazą dla farb jest klej o konsystencji żelatyny wykonany z gotowanej skóry (w Nepalu skóry bawołów wodnych). Do gruntowania używa się mieszanki kleju skórnego i kaolinu (glinki używanej w garncarstwie). Niekiedy dodaje się trochę ochry. Grunt nakłada się tamponem, pędzlem lub nożem z obu stron płótna. Po wyschnięciu warstwa gruntu musi być wypolerowana - tutaj używa się płaskich otoczaków. Na przygotowanym w ten sposób płótnie wyznacza się podstawowe przekątne pomagające osadzić i rozplanować rysunek. Nie używa się linijki i ołówka ale nici, którą przeciąga się najpierw przez skórzany woreczek wypełniony sproszkowanym węglem i ochrą. Kolejny krok to szkic, zazwyczaj wykonywany grafitowym ołówkiem.
Kontur bóstwa jest wpisywany w skomplikowany układ figur geometrycznych tak, by uzyskać możliwie bliskie ideału proporcje i rozmiary. W thankach najnowszych, szczególnie przeznaczonych na sprzedaż a nie do celów religijnych, zarysy postaci transferuje się przy pomocy kalki.
Kolejny etap to nakładanie kolorów podstawowych a następnie cieniowanie. Do malowania używa się dwóch typów farb: pigmentów mineralnych oraz roślinnych mieszanych z klejem skórnym. Nawet przy tankach powstających dzisiaj unika się farb olejnych na rzecz wyżej wymienionych barwników.
Ostatnim etapem powstawania dzieła jest malowanie oczu głównego bóstwa.

Forma architektoniczna buddyjskiej stupy jest wspólna dla Indii i Nepalu. Wewnątrz pierwszych, wznoszonych w III w. n.e. stup przechowywano prochy buddyjskich mistrzów i nauczycieli. Obecność stup na jakimś terenie była także widomą oznaką buddyjskości danych ziem. Z czasem stupa zyskała na bogactwie zdobień, symbolice. W Nepalu często stawia się niewielkie stupy nad bramami wejściowymi do wsi. Każdy wchodzący do osady może dzięki nim zostawić złe moce przed wsią a i uzyskać błogosławieństwo od bóstw. przechodząc pod namalowaną na stropie bram mandalą. W niszach wewnątrz stup przechowuje się także stare malowidła, takie które dotknął już ząb czasu - świętych przedmiotów nie wolno wyrzucać. Stupy budowane są także dla zyskania religijnych zasług.
Forma stupy jest ściśle związana z buddyjską kosmologią, odzwierciedla także lamajską ścieżkę do wyzwolenia. Patrząc na stupę z góry dojrzymy, że cała budowla jest wzniesiona na planie mandali. Patrząc z boku od podstawy ku górze obserwujemy ciąg symbolicznych elementów opisujących drogę do wyzwolenia.

Najsłynniejsze stupy Himalajów to znajdujące się w Kathmandu Svayambunath (początki ok. 460 r n.e.) i Boddhnath (XVII w.). Na zdjęciu obok stupa Svayambunath.
Tybetańskim odpowiednikiem stupy, powszechnym w całych Himalajach, jest czorten.

klasztory lamajskie

Kompleks klasztorny składa się zazwyczaj z centalnej sali modlitw, miejsca do
medytacji, pomieszczeń mieszkalnych dla mnichów, kuchni, magazynu żywności i
pomieszczenia do kąpieli. W zależności od regionu drewniany szkielet budowli wypełniany jest kamieniem, glinianą cegłą lub mieszaniną ziemi i gliny lub ziemi i kamieni.
Framugi okien i drzwi wejsciowych, same drzwi, wykonane z drewna, niekiedy okute metalem, są często pięknie rzeźbione. Ściany zabudowań z zewnątrz są bielone, stolarka zaś malowana jaskrawymi pełnymi barwami.
W bogatszych klasztorach dachy bywają pozłacane.

Wejście do głównej sali modlitw prowadzi często z zamniętego dziedzińca lub
otwartego przedsionka. Ściany pokrywają tu malowidła nawiązujące do cech
charakterystycznych dla szkoły buddyjskiej, do której dany klasztor należy.
Wzdłuż ścian głównych sal modlitw buduje się biblioteczki na sakralne księgi,
można jeszcze gdzieniegdzie zobaczyć na własne oczy tomy powstałe ponad przed tysiącem lat.
Księgi mają drewniane rzeźbione okładki, poszczególne kartki, niezwiązane w żaden sposób ze sobą, zawinięte są w płótno. Teksty odbijane są na
kartkach przy użyciu drewnianych pieczęci.

Ściana naprzeciwko wejścia to obszar dla posągów Buddy
Śakyamuniego, ew. założycieli danej szkoły buddyjskiej lub innych ważnych
postaci buddyzmu.

Przy wyborze miejsca, w którym ma powstać klasztor, wyborze czasu rozpoczęcia budowy itd. decydująca rola przypada buddyjskiemu astrologowi. Miejsce takie musi być możliwie "czyste", wolne od złych wydarzeń z przeszłości, powinno posiadać dostęp do wody pitnej. Budynki klasztoru wznoszone są najczęściej fizycznie przez lokalnych mieszkańców a całe przedsięwzięcie jest okazją dla wszystkich na "poprawienie karmy" w atmosferze święta lokalnej społeczności. Klasztory zazwyczaj zakłada się wysoko na stokach gór, nierzadko w miejscach bardzo trudno dostepnych. Stosunkowo niewiele jest klasztorów położonych niżej w dolinach rzek.

Dzisiaj w bogatszych wsiach czy miasteczkach nierzadko lokalna finansowa elita
wynajmuje budowniczych spoza danego terenu. Częstym zjawiskiem, szczególnie
wśród bogatych Szerpów z Khumbu, jest podkreślanie przynależnosci do tradycji
lamajskiej i bardzo znaczące finansowe wspieranie klasztorów.

Figury obecne w klasztornych salach, malowidła, tanki, mandale i inne symboliczne przedstawienia buddyjskich idei, co charakterystyczne dla buddyzmu, każdemu człowiekowi w zależności od jego indywidualnego rozwoju służą w odpowiedni dla niego samego sposób. Dla zaawansowanych na buddyjskiej drodze do wyzwolenia mnichów są obrazami idei, bardziej tematami do medytacji, dla zwyczajnych mieszkańców himalajskich wsi natomiast rodzajem "biblia pauperum" a buddyjscy "święci" stają się adresatami modlitw i próśb.

Na terenie Bhutanu, obok powyżej opisanej formy architektonicznej, rozwinęła się charakterystyczna forma buddyjskiego klasztoru-fortu, zwana dzong. Takie założenie charakteryzuje się centralnie umiejscowioną wieżą otoczoną murami. Główne pomieszczenia modlitewne znajdują się wewnątrz wieży zaś pomieszczenia mieszkalne przy murach.

 

tradycyjny papier czerpany

Starożytna umiejętność wytwarzania papieru czerpanego dotarła do Nepalu najprawdopodobniej z północy wraz z początkami wymiany handlowej z Tybetem. Papieru tego typu używano w Nepalu powszechnie do połowy XX wieku. Jego wyrobem trudnili się głównie przedstawiciele grup etnicznych Magarów, Gurungów i Rai. Do produkcji papieru używa się kory i włókien z zebranych w lasach gałęzi krzewów z rodziny wawrzynkowatych (np. Daphne papyracia). Pasma kory są oczyszczane, moczone w wodzie, gotowane w zasadowym roztworze powstałym z przelewania popiołu wodą, przemywane i cięte na małe kawałki. Proces trawienia kory jest powtarzany aż do uzyskania odpowiedniej miękkości surowca. Wówczas przy pomocy drewnianego młota mungro ubija się korę a następnie, po dodaniu odrobiny wody, masę tę miesza się do uzyskania możliwie jednolitej konsystencji. Teraz czas na wylanie masy na prostokątne sito wielkości arkusza papieru i proces suszenia.